Yapılandırmacı öğretim teknikleri “Yapılandırmacı Öğrenme Teorisi” üzerine temellenmektedir. Bu teorik yaklaşıma göre öğrenme, öğrenenin daha önce sahip olduğu bilginin üzerine yapılanır. Bu temel bilgiyi Piaget “şema” olarak adlandırır. Yapılandırmacı yaklaşım -öğrenme süreci ve yeni bilgiler, önceden var olan şematik yapı tarafından filtre edildiğinden- öğrenmenin, öğrenenin öğrenme sürecine aktif katılımıyla çok daha etkin olduğunu ileri sürmektedir.

Yapılandırmacı öğrenme teorisine göre oluşturulmuş yöntemler geniş bir değişkenlik gösterirler. Bu yöntemlerin büyük bir bölümü, öğretmenin doğrudan müdahaleci olmaktan, bilgiyi sunmaktan kaçındığı ve daha çok yeni bilgiyi soru ve etkinlikler yoluyla keşfetmeye, tartışmaya, anlamaya ve sözel ifade etmeye yönlendirme/teşvik etme eğiliminde olduğu bir anlayışa dayanır.

Yapılandırmacı öğrenme teorisine göre insan zihni doldurulmayı bekleyen boş bir sayfa değildir ve bilgi, çocuğun var olan kavramlarına göre bir anlam ifade etmezse kazandırılamaz. Bu nedenle öğrenciler ancak deneyimler ve bu deneyimlerin yaşama yansıtılması sonucu elde edilen kendi kişisel anlamaları yoluyla en iyi öğrenmeyi gerçekleştirebilirler.

Yapılandırmacı yaklaşımın en önemli amaçlarından birisi öğrencilere kendi öğrenme süreçlerinde inisiyatif kullanma becerisi kazandırarak nasıl öğreneceklerini öğretmektir. Yani öğrenme işleminde çocuk bizzat sorumluluk üstlenmektedir.

PYP (İlk Yıllar Programı) müfredat programı da yapılandırmacı yaklaşımda özetlenen, çocukların nasıl öğrendiğine dair belli bir inanca bağlıdır. Öğrenenlerin, kendi tecrübelerine ve daha önce öğrendiklerine dayanarak dünyanın nasıl işlediğine dair inançları olduğu kabul edilir. Bu inançlara, modellere, kavramlara yeni tecrübeler ve öğrenilenler ışığında tekrar geri dönülür ve bunlar gözden geçirilir. Hayatımızı ve içinde yaşadığımız dünyayı anlamlandırmaya çalışırken sürekli dünyanın nasıl işlediğine dair kişisel modellerimizi oluşturma, sınama, onaylama ya da değiştirip düzenleme döngüsü içinde durmadan dolaşırız.

PYP müfredat programı birbiriyle bağlantılı üç bileşenle ifade edilir: yazılı, sınıfta işlenen ve değerlendirilen müfredat programları. Tüm bunlar öğrencinin öğrenmesi üzerinde etkilidir. Bu müfredat programının tam kalbinde öğrenenin bir anlam oluşturması yatar.

Ne öğrenmek istiyoruz?

Yazılı müfredat
Neyin öğrenmeye değer olduğunu gösteren çerçevenin belirlenmesi

En iyi nasıl öğreniriz?

Öğretilen müfredatİyi sınıf uygulamalarının kuramı ve uygulaması

Ne öğrendiğimizi nasıl bileceğiz?

Ölçülen müfredatEtkili ölçme-değerlendirme kuramı ve uygulaması

PYP’nin Müfredat Tanımı (şekil)

PYP’de öğrencilere özellikle düzenli sorgulama yoluyla öğrendiklerini anlamlandırmaları ve anladıklarını mükemmelleştirmeleri için olanaklar tanınmaktadır. Öğrencilerin öğrenmeleri ve içinde yaşadıkları dünyayı anlama çabaları, aslında toplumsal iletişim ve işbirliği eylemleri olduğu için, bu sorgulama pek çok değişik biçimde olabilir, öğrenciler kimi zaman tek başlarına, kimi zaman eşli ya da büyük grupların içinde birlikte çalışabilirler.

PYP’de erken yaşlardaki tecrübelerin, gelecekteki bütün öğrenmelerin temelini oluşturduğu kabul edilir. Araştırmalar, fiziksel, sosyal, duygusal, zihinsel ve estetik alanlardaki gelişimin yüksek hızının özellikle önemli olduğuna işaret etmektedir. Öğrenmenin bu önemli aşamasını görüp en yüksek seviyeye çıkarmak eğitimciler olarak bizim görevimizdir.

İşte bu sorumluluktan hareketle Terakki’de 2009-2010 eğitim öğretim yılı boyunca 1-5. sınıflarda gerçekleştirdiğimiz planlama çalışmalarında odak noktamızı yapılandırıcı yaklaşım ve PYP programı felsefesi oluşturdu. Tüm derslerde hazırlanan planlarda kullanılan etkinlikler, yöntem ve teknikler bu teorik alt yapıyla tasarlandı. PYP bağlamında, okul, öğrenenler topluluğu olarak görüldüğünden bizler yaşam boyu öğrenen kişiler olduğumuzu tüm yıl boyunca gerçekleştirdiğimiz hizmet içi eğitimlerde yapılandırmacı yaklaşım üzerinde durarak gösterdik.

Yapılandırmacı yaklaşım ve PYP’nin öğrencilerimize katkıları nelerdir?

Yapılandırmacı yaklaşım düşünme ve anlamayı öğrenmek üzerine yoğunlaşmaktadır. Bizler de ders planlarımızda öğrencilerimizin sadece ezberlemesi yerine düşünme ve anlamlandırma becerilerini geliştirme yolları üzerinde durmakta, temel felsefemizi ‘öğrenme’ değil ‘öğrenmeyi öğrenme’ üzerine kurmaktayız. Öğrencilerimize öğrenmeyi öğrettiğimizde, değişen koşullara uyum sağlama ya da karşılaştıkları sorunlara çözüm üretme konusunda her zaman başarılı olma şansları olduğuna inanıyoruz. Örneğin, matematik dersinde öğrenciye problem çözme becerisi kazandırılırken amaç, örnek olarak çözdürülen problemleri ezberlemesi ve bundan sonra karşılaştığı problemleri de aynı biçimde çözmesi değildir. Bu, deneyim kazanması için gereklidir ancak amaç problem çözme sürecinde doğru mantık yürütmeyi öğrenmesidir. Böylelikle ihtiyaç duyduğunda bilgisini yeni durumlarda kullanabileceği biçimde uyarlama yapabilecektir.

Bağımsız düşünme ve problem çözme yeteneklerini geliştirmek amacıyla öğrencilerimizle iletişimimizde öğrencilerimize ‘Bu konuyla ilgili olarak ne düşünüyorsunuz?’ ‘Niçin böyle düşünüyorsunuz?’ ‘Nasıl bu sonuca ulaştınız?’ gibi sorular yöneltmekteyiz. Planlama aşamasında öğretmenlerimiz tarafından hazırlanan bu kavramsal sorularımızda ‘evet’ ‘hayır’ yanıtı gerektiren sorular yöneltmekten özellikle kaçınırız.

Dewey’in ‘merak oluştuğunda öğrenme başlar’ görüşünden hareketle merakın motivasyon sağlamada önemli bir etken ve öğrenmede etkin bir aracı olduğuna inanırız. Bu nedenle planlarımızda giriş etkinliklerimiz önemli bir yere sahiptir. Öğretmenlerimiz giriş etkinliklerini hem konuya ilgi ve merak uyandıracak hem de öğrencilerimizin ön bilgilerini açığa çıkaracak nitelikte planlamaktadırlar.

Öğrencinin merak ve ilgisinin uyandırılmasının yanında, öğretim sürecinde aktif kılınması da yapılandırmacı yaklaşımda çok önemlidir. Öğrencilerimiz pasif dinleyiciler olmak yerine öğrenme süreçlerinin aktif birer parçası olarak hem daha fazla öğrenmekte hem de beraberinde öğrenmekten keyif almaktadırlar

Öğrencilerimizin yalnız dersler sırasında değil, ders dışında da aktif olmasını sağlayacak becerilere sahip olmaları açısından kendilerine araştırmaktan haz duyabilecekleri, başarabilecekleri güçlük seviyelerinde görevler verilmektedir.

Yapılandırmacı bir ders anlayışında öğrenciler temel olarak gruplar halinde çalışır ve öğrenirler. Öğrenme enteraktif ve dinamik bir süreçtir. Sosyal beceriler ve iletişim becerileri kadar işbirliği ve fikir alışverişine de çok fazla önem verilir. Dolayısıyla öğrencilerimiz hem fikirlerini açıkça ifade etmeyi öğrenmekle birlikte hem de bir grubun parçası olmanın sorumluluğunu taşırlar. Fikir alışverişinde bulunurken yaşamda başarının önemli bir gerekliliği olan uzlaşmayı ve gruba katkıda bulunmayı da beraberinde öğrenirler.

Terakki olarak hedefimiz, bilgiyi nasıl ve nerede kullanacağını bilen, kendi öğrenme yöntemlerini tanıyıp etkili biçimde kullanan ve yeni bilgiler üretmede önceki bilgilerinden yararlanan bir insan modeli yaratmaktır.

Terakki’de paylaşım zamanı: Terakki öğrencileri güne paylaşım zamanı ile başlarlar. Bu toplantılarda günü birlikte planlar, o gün ele alınacak konu üzerinde beyin fırtınaları yaparlar, konuyla ilgili bilgi ve deneyimlerini paylaşırlar. Merak ettikleri konuları öğretmen ve arkadaşları ile paylaşırlar.



Terakki’de bir öğle yemeği matematik dersi olabilir: Aktif ve katılımcı öğrenmenin bir boyutu da etkinliklerdir. Düzenlenen etkinlikler yoluyla bilginin gerçek yaşamla ve öğrencilerin önceki bilgi, deneyimleriyle ilintilendirilmesi ve anlamlandırılması sağlanır. Örneğin kesirleri çalışırken, bütün, yarım ve çeyrek kavramları arasındaki ilişkiyi öğle yemeğinde onlar için hazırlanan pizzalarını ve elmalarını kullanarak anlamlandırdılar.

Terakki’de drama bir ifade biçimi ve öğretim tekniğidir. 1, 2 ve 3. sınıflarda haftada bir ders saati drama çalışması yapılır. Aynı tema altında planlanan derste öğrencilerimiz yaratıcı drama çalışmaları ile bildiklerini ve deneyimlerini farklı bir ifade biçimiyle paylaşma olanağını bulurlar. Ayrıca, farklı öğrenme biçimine sahip öğrencilerimiz için de öğrenme fırsatı yaratılır.


Terakki’de evsel atıklar bir etkinlik malzemesi olabilir: Etkinlikler, kazanımlara ulaşma amacıyla öğrenme sürecini zenginleştiren ve öğrenmelerin kalıcılığını artıran sınıf içi-dışı faaliyetlerdir. Örneğin, öğrencilerimiz getirdikleri evsel atıkları çeşitlerine göre sınıflandırırlar ve bir atık grafiği oluşturabilirler. Matematik dersi ile de ilişkilendirerek grafik okuma çalışmaları gerçekleştirebilirler. Böylelikle günlük yaşam problemlerinin karmaşıklığını çözerek yaşam boyu kullanacakları bilgilerini oluştururlar.




Özlem Aydın
1-5 Akademik ve PYP Koordinatörü