İyi Okulların Ortak Özellikleri

Platon, “Kalbi eğitmeyen, sadece aklı eğiten eğitim eksiktir, yetersizdir,” diyor. Kalplerimizi eğitmeye eskisinden daha çok ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum. Kıyasıya rekabetin olduğu dijital dünyanın bu günlerinde zamanı artık geriye sarmanın vakti gelmiştir belki de. Farkında olmadan giderek bireyselleşen ve egosantrik bir dünyanın parçası olmaya aday çocuklarımızın eğitimini değiştirmenin, dönüştürmenin bir yolunu toplumca bulabilmeliyiz. Bu nedenle sadece aklı değil kalbimizi de duygularımızı da eğiten bir okul modeli oluşturabilmeliyiz.

Pandemi bizi ilişkilerimiz açısından zorladıkça önceden sıradan olan önemsemediğimiz ilke ve değerlerin ne kadar önemli olduğunu gördük. Okul kavramının tüm bileşenlerinin sadece öğretim yönü ağır basan akademik beklentilerin öne çıktığı bir süreç yönetiminden daha çok duygusal zekâya, sosyal ve kültürel birikime de eşlik eden bütüncül bir süreç yönetimine ihtiyacı olduğu anlaşılır oldu.

Okul çağı geldiğinde kişilik gelişiminin önemli bir bölümünü tamamlayan çocukların sosyalleşme süreçleri de hız kazanır. Çocuklar genellikle sosyal bir ortama uyum sağlayacak olgunluğa 3-4 yaşlarında ulaşmış olurlar. Bu nedenle bu yaşlardan itibaren okul öncesi eğitim kurumları çocuklar için önem kazanmaya başlar. Eğer bugün ebeveyn olarak bir okul seçimi aşamasında ya da belirlediğiniz okullar arasında bir tercih yapma durumundaysanız, biliniz ki çocuğunuzun eğitim hayatının yanında onun sosyal ve duygusal hayatını da şekillendirecek de bir karar aşamasında bulunuyorsunuz demektir.

Okul, öğrenciyi akademik yönden geliştirmeyi hedeflerken spordan sanata her alanda beslemeli ve geliştirmelidir. Okulun geliştiren eğitim anlayışına ve felsefesine sahip olma­sı, sadece akademik başarıya değil yaşam becerilerine de odaklanması önemlidir. Çocuğun sınıf ortamında ve genel olarak okulda kendi yaşamında var olmasına özen gösteren, neye tanıklık yapması gerektiği konusunda açık seçik bir farkındalık geliştirmiş olan kurumların bir kültür ve değer yarattığı söylenebilir

Pek çok yaşanmış başarı öyküsünün bir yerinde okul yıllarında gerçekleştirilen sosyal ve sportif aktivite mutlaka yer alır. Hatta bu var oluşlar bireyler için hem o günün hem de geleceğin inşasında önemli referans kaynakları olur. Okul takımlarında oynamak, takımın bir üyesi olmak, öğrenci kulüplerinde olmak, okul gazetesi çıkarmak ya da tiyatro sahnesinde yer almak gibi. İşte sadece aklı değil kalbi de eğitmek bu fırsatları da yaratmakla mümkün olabilir.

Bu yazı da okul seçiminde karar verme süreçlerinize ışık tutması amacıyla kaleme alınırken tercihlerinizi etkileme ya da X bir okulu işaret etme amacını taşımıyor. Bu yazının ana ekseni farklı zamanlarda farklı basın yayın organlarında yayınlanmış “okul seçimi” temalı yazılarımın bir özeti olması ve iyi okulların ortak özelliklerini yansıtmasıdır. Ancak biliyorum ki aşağıda bir kısmına yer verdiğim bu ortak özelliklerin tümünü bir okulda bulmak da pek mümkün değil, ama birçoğunu bulabileceğiniz okulların olduğunu da söyleyebilirim.

Anne babaların özel okul tercihlerini etkileyen üç temel duygunun olduğunu düşünüyorum. Günümüzde eğitim kurumları her geçen gün yeni sorun alanlarıyla karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu sorun alanlarına etkili ve önleyici tedbirler sunmak da bu okulların sorumluluk alanındadır. Teknolojinin ve siber hayatın öne çıktığı günümüzde çocukları kendilerinden bile korumaya ihtiyaç duyar hale geldiğimizi düşünüyorum. Bu nedenle güvenli okul kavramının seçimlerimizi etkilediğini ve bilinçaltımızda gizil bir tercih nedeni olarak yer ettiğini düşünüyorum.

Bunlardan ikincisi daha az sayıda öğrencinin eğitim gördüğü kurumlarda akademik olarak çocuğunun daha iyi yetişeceğine inanma ve bunun sonucunda da iyi bir Lise ve/veya iyi bir Üniversite kazanabileceği beklentisidir. Üçüncüsü ise yabancı dil öğretimi konusundaki yüksek beklentilerdir.

İyi okul’da olma hali…

Kanımca iyi ve nitelikli okul, eğitim ve öğretim sürecini destekleyen destek birimlerin yer aldığı ve verimli çalışmalarıyla öne çıkan okuldur. Okullar, çocukların ve gençlerin edindiği deneyimlerin geliştirilmesine fırsat tanıyan yaşam alanlarıdır. Bir okulun yaşam alanları içerisinde Psikolojik Danışma ve Rehberlik Servisi, Ölçme ve Değerlendirme Birimi, Program Geliştirme, Eğitim Teknolojisi ve Tasarımı gibi hizmet alanları, Dünyaya erişimi kolaylaştıran yazılı ve e-basım sürümleriyle giderek de dijitalleşen Kütüphanelerin varlığı ile öğrenci ve çalışanların ihtiyaç duyduklarında hizmet alabildikleri Sağlık Birimlerinin varlığıdır.

Çocukların sosyal ve duygusal süreçlerini destekleyen Psikolojik Danışma ve Rehberlik Servisleri kişiye özeldir ve tam da bu özellikleriyle okullarda güvenlik supabı işlevi görürler. Ayrıca yaş dönemine uygun ölçme ve değerlendirme araçları geliştirme ve kullanma becerisi, program içeriklerinin oluşturması, otantik ölçme değerlendirme araçları geliştirme ve kullanma becerilerinin geliştirilmesi ancak okullarda bu birimlerdeki alan uzmanlarının varlığıyla mümkündür.

Öğretmenlik, belki de değişen dünya parametrelerine en hızlı adapte olması gereken meslek grubudur. Hızla değişen bir sistemde doğan, farklı beceriler ve yeteneklerle donanması gereken öğrencileri yetiştirme noktasında öğretmene düşen rol belki de, dinamik bir öğretim sürecini tasarlayabilmektir. Bu da öğrenciler gibi öğretmenin de sürekli bir öğrenen olarak tanımlanmasını gerektirir. Kurumsal kültüre sahip eğitim kurumları deneyimli eğitim kadrosunun değerini bilirler ve kadro istikrarına önem verirler. Öğretmenlerinin tümünün gerekli eğitim birikimine ve lisans ya da lisansüstü derecesine sahip olmalarını önemser ve en önemlisi de yukarıda sözü edilen eğitime destek birimlerin varlığının bütün okul iklimine sağladığı katkıyı görür ve yüceltirler. Öğretmenlerin çok azının değiştiği kadro istikrarının önemsendiği ve hem kurumsal hem de kişisel gelişime önem verip fırsat yaratan okullar bu anlamda iyi okullardır.

Bir üst programa hazırlık çalışmalarının profesyonelce yürütülmesi, akademik ve sosyal alanlarda danışmanlık hizmetlerinin bulunması, Ortaöğretime ve Yükseköğretime yönelik rehberlik hizmetlerinin kalitesi de okul tercihlerinde dikkate değer bir kriterdir. Sınav başarısı hayat başarısının anahtarı olmamakla beraber yine de pek çok veli için önemli bir kriterdir.

Öğrencilerine okuma ve yazma düzeyinde yabancı dil becerisini kazandıran okulların da öne çıktığını düşünüyorum. Günümüzde artık 2. hatta 3. bir yabancı dilin öğretilmesi önemli bir ihtiyaca dönüşmüştür. Üniversitelerin hazırlık sınıflarını atlayabilmek ya da TOEFL IBT ve IELTS gibi dört beceriyi (okuma, yazma, konuşma, dinleme) ölçen sınavlarda başarılı olabilmek için iyi bir dil eğitiminin verilmesi önemlidir. Ayrıca okulun eğitimini uluslararası kriterler doğrultusunda işbirliklerine açıyor olması ve denetim süreçleriyle beraber farklı organizasyonların akreditasyonuna sahip olması önemlidir. Bu okulun öğrencilerine sunduğu geleceğe dönük vizyonunu da belirler.

Veli ile doğru şekilde ve doğru zamanda kurulan iletişim ve işbirliği de bir okulun önemli artılarındandır. Sınırlarını ve sorumluluklarını bilerek gerçekleştirilecek bilgi alışverişleri öğrencinin sosyal ve duygusal gelişimine katkı sağlayan, akademik potansiyelini geliştirecek ve güven ortamını pekiştirecek özelliklerdir. Gerektiği kadar açık ve şeffaf eğitim kurumları sorumlulukların da eşit paylaşımını da önemserler. Bunun yanında çocuğun okul öncesinden Lise son sınıfa kadar aynı kültür içerisinde (K12) yetişmesi de önemli bir avantajdır. Bu kurumlarda mezunlar arası dayanışma oldukça yüksek ve aidiyet duygu­su üst düzeydedir.

Eğitim kurumları eğitim programlarında yer alan teorik bilgileri yenilikçi eğitim anlayışlarıyla, fiziksel olanaklarıyla, laboratuvar ortamlarıyla deneysel uygulamaya dönüştürmeleri bakımından farklılık yaratmalıdırlar. Bu farklılıkları nedeniyle de elde ettikleri başarılarla yurt içi ve dışında sergiledikleri performanslarla velileriyle ve kamuoyuyla paylaşırlar. Bunlar sizler için önemli ipuçlarıdır. Elde ettikleri başarıları öğrenme çabası İçerisinde olmak iyi olabilir.

Son Söz,

Okul araştırırken olabildiğince eğitim çevresini iyi bildiğine inandığınız kişilerden de görüş alın derim, bunlar eğitim uzmanları olabileceği gibi bildiğiniz, tanıdığınız farklı kurumlarda çalışan öğretmenler de olabilir. Görüşleri genelde gerçeğe yakın olmaktadır. Ancak asla tek bir kişinin görüşlerine de bağlı kalmayın. Tabii bir okul seçimi bu kadar detaylandırılabilir mi? Elbette hayır, ayrıca sözü edilen kriterlere pek çok farklı değişken de eklenebilir. Ancak her çocuğun da her okulda yapamadığını görebiliyoruz. Kimi çocuk için sıkı disiplinli, akademik olarak öğrenciyi zorlayan ve destekleyen okullar tercih nedeni olabilirken kimi çocuk için de daha rahat, sosyal yönü geliştiren okullar uygun seçenekler olabilmektedir.

Bu nedenle okula uygun çocuk değil çocuğa uygun okul arayışının öneminin altını çizmem gerekir. Anne babalık bu nedenlerle sadece fizyolojik bir bağ değildir. İçerdiği yoğun duygusal bağ ile her koşulda vazgeçilemeyen koşulsuz bir bağlılıktır, bu bağı her yaşta ve her gelişim basamağında canlı tutmanızı dilerim.

Alpaslan Dartan
Müdür Yardımcısı
Terakki Vakfı Özel Şişli Terakki Lisesi

Terakkili olmak için: Detaylı Bilgi